รัฐบาลสวีเดนบล็อกเว็บ ChatGPT และ Claude ในที่ทำงาน เหลือ Copilot ที่มีสัญญาคุมข้อมูล

ตั้งแต่วันจันทร์ที่ 26 ต.ค. เจ้าหน้าที่สำนักงานรัฐบาลสวีเดน ทั้งสำนักนายกรัฐมนตรีและทุกกระทรวง เปิดหน้าเว็บ ChatGPT และ Claude จากคอมพิวเตอร์ที่ทำงานไม่ได้อีกแล้ว แต่ยังใช้ Copilot ของ Microsoft ได้ตามปกติ ที่น่าสนใจคือเอกสารของ Microsoft ระบุว่า Copilot เองก็ทำงานด้วยโมเดล GPT และ Claude เหตุผลจึงไม่ได้อยู่ที่ว่า AI ตัวไหนเก่งกว่ากัน

Sveriges Radio สถานีวิทยุสาธารณะของสวีเดนรายงานเป็นเจ้าแรก และสำนักงานรัฐบาลยืนยันกับสถานีโทรทัศน์ SVT ทางอีเมล Mikael Wettercrantz ผู้อำนวยการฝ่ายดิจิทัล เขียนในอินทราเน็ตว่าการใช้ AI ที่ไม่มีสัญญา "อาจส่งผลต่อความปลอดภัยของข้อมูล" และ Decrypt อ้างว่าเขาพบ "การใช้งานที่มีปัญหาหลายกรณี" ทั้งข้อมูลอ่อนไหวที่พิมพ์ลงไปและการจัดการคำตอบของ AI แต่ยังไม่มีใครเล่าว่าเกิดอะไรขึ้นจริง

ลองนึกถึงร้านถ่ายเอกสารหน้าปากซอยกับร้านที่หน่วยงานทำสัญญาไว้ เครื่องอาจเป็นรุ่นเดียวกัน แต่ร้านหลังมีข้อตกลงว่าทำอะไรกับต้นฉบับได้บ้าง และหน่วยงานตรวจสอบได้ Copilot ผ่านเพราะสำนักงานรัฐบาลตรวจความปลอดภัยแล้ว ปรับตั้งค่าให้เข้มขึ้น และมีข้อตกลงกับ Microsoft ต่างกันตรงที่ข้อมูลยังถูกส่งไปประมวลผลบนเซิร์ฟเวอร์ของผู้ให้บริการอยู่ดี สัญญาให้กติกาที่บังคับได้ ไม่ได้เก็บข้อมูลไว้ในบ้าน ส่วนโมเดลของ ChatGPT และ Claude เจ้าหน้าที่ยังใช้ได้ผ่านแพลตฟอร์ม Intric ที่หน่วยงานจัดหามา

กติกานี้ครอบคลุมเจ้าหน้าที่ราว 4,900 คน หรือทั้งองค์กร และไม่ใช่ที่แรกในสวีเดน กรมสรรพากรกับหน่วยงานที่ดูแลบ้านพักเยาวชนบล็อกไปก่อนแล้ว บทเรียนนี้ตรงกับคนทำงานทั่วไป ทั้ง OpenAI และ Anthropic ระบุว่าบริการสำหรับองค์กรไม่นำข้อมูลไปฝึกโมเดลเป็นค่าเริ่มต้น ส่วนบัญชีส่วนตัวขึ้นกับสวิตช์ในหน้าตั้งค่า

ถ้าคุณเคยวางเอกสารงานลงแชตบอตด้วยบัญชีส่วนตัว ลองเช็กว่าองค์กรมีกติกาหรือเครื่องมือที่ทำสัญญาไว้แล้วหรือยัง และสวิตช์ฝึกโมเดลในบัญชีของคุณตั้งไว้อย่างไร ขั้นตอนของทั้ง ChatGPT และ Claude กับจุดที่สื่อรายงานไม่ตรงกันอยู่ด้านล่าง

สรุปประเด็นสำคัญ

• ปิดหน้าเว็บ ไม่ได้ปิดโมเดล: ตั้งแต่ 26 ต.ค. 2026 หน้าเว็บของ ChatGPT และ Claude เปิดจากคอมพิวเตอร์ของสำนักงานรัฐบาลสวีเดน (Regeringskansliet) ไม่ได้ แต่เจ้าหน้าที่ยังเข้าถึงโมเดลทั้งสองได้ผ่านแพลตฟอร์ม Intric ตามอีเมลที่สำนักงานรัฐบาลส่งให้ SVT
• Copilot เป็นเครื่องมือที่อนุมัติ: สำนักงานรัฐบาลตรวจความปลอดภัยของ Copilot แล้วปรับตั้งค่าให้เข้มขึ้น และมีข้อตกลงด้านความปลอดภัยกับ Microsoft
• เหตุผลคือสัญญา: ผู้อำนวยการฝ่ายดิจิทัลระบุว่าการใช้ AI ที่ไม่มีสัญญากระทบความปลอดภัยของข้อมูล และพบ "การใช้งานที่มีปัญหา" หลายกรณี แต่ไม่ได้เล่ารายละเอียด
• ยังไม่รู้: สำนักงานรัฐบาลยังไม่บอกว่าเปิดโมเดล Claude ใน Copilot ไว้หรือไม่ และเจ้าหน้าที่กี่คนใช้ Intric ได้

อะไรถูกปิด และอะไรยังใช้ได้

สิ่งที่ถูกปิดคือ "ส่วนหน้าเว็บ" ของสองบริการ อีเมลที่สำนักงานรัฐบาลส่งให้ SVT เขียนว่า (แปลโดย ReadEval)

หน้าเว็บของบริการ AI อย่าง ChatGPT และ Claude จะเข้าจากคอมพิวเตอร์ที่ทำงานของสำนักงานรัฐบาลไม่ได้อีกตั้งแต่วันที่ 26 ตุลาคม ภายใต้ Intric เจ้าหน้าที่ยังเข้าถึงโมเดลภาษา ChatGPT และ Claude ได้

อีเมลฉบับเดียวกันระบุว่าเจ้าหน้าที่ทุกคนเข้าถึงเครื่องมือ AI ของ Microsoft ได้ ส่วน Intric เป็นบริษัทในสตอกโฮล์ม ซึ่งประกาศเมื่อ 8 ก.ค. 2026 ว่าชนะการจัดซื้อแพลตฟอร์ม AI ของสำนักงานรัฐบาล ให้หน่วยงานสร้างผู้ช่วย AI บนข้อมูลของตัวเองได้ภายใต้การควบคุมของหน่วยงาน โดยแพลตฟอร์มทำงานบนโครงสร้างพื้นฐานในสวีเดน ประกาศของ Intric ไม่ได้บอกว่ามีโมเดลใดให้ใช้บ้าง

สำนักงานรัฐบาลสวีเดนคือหน่วยงานที่เป็นฝ่ายเสนาธิการของคณะรัฐมนตรี มีนายกรัฐมนตรีเป็นหัวหน้า ประกอบด้วยสำนักนายกรัฐมนตรี กระทรวง 10 แห่ง และฝ่ายบริหารงานทั่วไป มีเจ้าหน้าที่ราว 4,900 คน ในจำนวนนี้ราว 500 คนทำงานในต่างประเทศ (ตัวเลขปี 2025 จากเว็บไซต์ของรัฐบาลสวีเดน)

ทำไม Copilot ผ่าน แต่ ChatGPT และ Claude ไม่ผ่าน

SVT รายงานว่า Copilot เป็นเครื่องมือที่สำนักงานรัฐบาลอนุมัติ หลังตรวจทานบริการแล้วยกระดับความปลอดภัยขึ้น Euronews เสริมว่า Copilot ผ่านการคัดกรองความปลอดภัยและมีข้อตกลงด้านความปลอดภัยระหว่าง Microsoft กับรัฐบาลสวีเดน ส่วน Decrypt อธิบายว่าข้อตกลงแบบนี้อย่างน้อยกำหนดว่าผู้ให้บริการทำอะไรกับข้อมูลที่เจ้าหน้าที่พิมพ์ลงไปได้หรือไม่ได้ ซึ่งการเปิดใช้หน้าเว็บทั่วไปไม่มี

ข้อที่ทำให้เส้นแบ่งนี้ไม่ได้อยู่ที่ตัวโมเดลคือ เอกสาร Transparency Note ของ Microsoft (อัปเดต 5 ต.ค. 2026) ระบุว่า Microsoft Copilot ใช้หลายโมเดลรวมกัน ทั้งโมเดล GPT ผ่าน Azure OpenAI Service และโมเดล Claude Opus กับ Claude Sonnet ของ Anthropic ซึ่งเป็นผู้ประมวลผลข้อมูลช่วง (subprocessor) ของ Microsoft และเขียนว่าข้อมูลการใช้งาน Copilot ไม่ถูกใช้ฝึกโมเดลพื้นฐานของ Microsoft, Anthropic หรือ OpenAI

ส่วนโมเดล Claude ใน Copilot หน้า Microsoft Learn เรื่อง Anthropic models ระบุว่า Microsoft เปิดให้เป็นค่าเริ่มต้นสำหรับลูกค้าส่วนใหญ่ แต่ลูกค้าในสหภาพยุโรป (EU) สมาคมการค้าเสรียุโรป (EFTA) และสหราชอาณาจักรจะถูกตั้งเป็นปิด ผู้ดูแลระบบต้องเลือกเปิดเอง และโมเดลกลุ่มนี้ยังอยู่นอกขอบเขตที่ Microsoft สัญญาว่าจะเก็บและประมวลผลข้อมูลไว้ในยุโรป (EU Data Boundary) สวีเดนอยู่ใน EU และทั้ง Decrypt กับ Notebookcheck ระบุว่าสำนักงานรัฐบาลยังไม่ได้บอกว่าเปิดไว้หรือไม่ แหล่งข่าวทุกแห่งที่ ReadEval อ่านยังไม่ได้บอกด้วยว่าเป็น Copilot ผลิตภัณฑ์ใดของ Microsoft

"การใช้งานที่มีปัญหา" คืออะไร

ยังไม่มีใครเปิดเผย ข้อความที่ยืนยันได้จากหลายแหล่งคือประโยคในอินทราเน็ตของ Wettercrantz ที่ว่าการใช้บริการ AI โดยไม่มีสัญญา "อาจส่งผลต่อความปลอดภัยของข้อมูลของเรา" (Computer Sweden, Feber, Decrypt และ Euronews อ้างตรงกัน) ส่วนประโยค "เราเห็นตัวอย่างการใช้บริการ AI แบบเปิดที่มีปัญหาหลายกรณี ทั้งเรื่องความอ่อนไหวของข้อมูลที่ป้อนเข้าไป และวิธีจัดการกับคำตอบที่ AI สร้าง" มาจาก Decrypt ซึ่ง Notebookcheck อ้างต่อ ขณะที่ ReadEval เปิดรายงานต้นฉบับของ Sveriges Radio ไม่ได้ (เว็บปฏิเสธการเข้าถึง) จึงเทียบถ้อยคำภาษาสวีเดนไม่ได้

เว็บข่าว Feber ของสวีเดนรายงานว่าสำนักงานรัฐบาล "ไม่ต้องการพูดคุยกับสื่อ" ว่าบล็อกเพราะอะไรกันแน่ ส่วน Decrypt ระบุว่าฝ่ายสื่อสารยังไม่ตอบว่าเจ้าหน้าที่กี่คนใช้ช่องทางที่เหลือได้ และมีข้อจำกัดอะไร

หน่วยงานอื่นในสวีเดนและยุโรปทำอะไรไปแล้วบ้าง

• กรมสรรพากรสวีเดน (Skatteverket) และหน่วยงานที่ดูแลบ้านพักเยาวชนและสถานบำบัดผู้ติดสารเสพติด (Statens institutionsstyrelse หรือ SiS): บล็อกในลักษณะเดียวกันไปก่อนแล้ว ตาม SVT และ Computer Sweden ที่อ้าง Ekot
• หน่วยงานบังคับคดี (Kronofogden): กำลังพิจารณาเรื่องนี้ ยังไม่มีรายงานว่าตัดสินใจแล้ว
• กรมการขนส่ง (Trafikverket): Decrypt รายงานว่าการตรวจสอบภายในพบบริการ AI ราว 10 รายการถูกใช้ "อย่างแพร่หลายและเสี่ยง" ReadEval ยังหารายงานฉบับนี้ไม่พบ
• DeepSeek: Computer Sweden ระบุว่าสำนักงานรัฐบาลจำกัดการใช้ DeepSeek มาก่อนหน้านี้แล้ว
• รัฐสภายุโรป: เมื่อกลางเดือนกุมภาพันธ์ 2026 POLITICO รายงานว่ารัฐสภายุโรปปิด "ฟีเจอร์ AI ในตัว" บนแท็บเล็ตและสมาร์ตโฟนที่ใช้ทำงาน เพราะฝ่ายไอทียังรับประกันความปลอดภัยของข้อมูลไม่ได้ เนื่องจากบางฟีเจอร์่งข้อมูลออกไปประมวลผลบนคลาวด์

บัญชีส่วนตัวกับบัญชีองค์กรต่างกันอย่างไร

ทั้งสองบริษัทแยกกติกาของบัญชีส่วนตัวกับบริการสำหรับองค์กรไว้คล้ายกัน ตามหน้าช่วยเหลือของแต่ละบริษัท

สิ่งที่สัญญาองค์กรให้มากกว่าสวิตช์ในบัญชีส่วนตัวคือ องค์กรเป็นฝ่ายกำหนดกติกาและตรวจสอบเองได้ ไม่ต้องพึ่งให้พนักงานแต่ละคนตั้งค่าให้ถูก Notebookcheck สรุปไว้ว่าสัญญาธุรกิจกำหนดได้ว่าเก็บข้อมูลนานเท่าไร ประมวลผลที่ไหน และใช้ฝึกโมเดลได้หรือไม่

เช็กการตั้งค่าในบัญชีส่วนตัวอย่างไร

ขั้นตอนด้านล่างอ้างจากหน้าช่วยเหลือของแต่ละบริษัท ณ วันที่ 26 ต.ค. 2026 ReadEval ไม่ได้ทดลองกดในบัญชีจริง ชื่อเมนูจึงอาจต่างไปเล็กน้อย

ChatGPT (บนเว็บ)

1. เปิดเมนูบัญชี (account menu) แล้วเลือก Settings
2. เลือก Data controls
3. เลือก Improve the model for everyone ปิดสวิตช์ แล้วกด Done

บนแอปมือถือขั้นตอนคล้ายกัน เริ่มจากแถบด้านข้างและไอคอนโปรไฟล์ ถ้าล็อกอินอยู่ การตั้งค่านี้มีผลทุกอุปกรณ์ ถ้าต้องการคุยครั้งเดียวโดยไม่ให้แชตถูกใช้ฝึกโมเดล ใช้ Temporary Chat

Claude (บนเว็บหรือแอปเดสก์ท็อป)

1. คลิกชื่อของคุณในเมนู แล้วเลือก Settings (หรือเข้า claude.ai/settings/profile)
2. เลือก Privacy (หรือเข้า claude.ai/settings/data-privacy-controls)
3. ที่หัวข้อ Help improve our AI models กดสวิตช์เพื่อปิดหรือเปิด

บนแอปมือถือใช้เส้นทางเดียวกัน คือชื่อของคุณ > Settings > Privacy ถ้าต้องการคุยครั้งเดียวโดยไม่ให้แชตถูกใช้ฝึกโมเดล ใช้ Incognito chat

ทั้งสองบริการระบุว่าการปิดสวิตช์มีผลกับการฝึกโมเดลจากนี้ไป OpenAI เขียนว่าการปิดไม่ได้ลบหรือซ่อนแชตที่บันทึกไว้ ส่วน Anthropic เขียนว่าข้อมูลที่อยู่ในการฝึกที่เริ่มไปแล้ว หรือในโมเดลที่ฝึกเสร็จแล้ว จะยังอยู่ในนั้น ถ้าคุณจะใช้ AI กับเอกสารงาน ขั้นแรกที่ดีกว่าการตั้งค่าเองคือถามฝ่ายไอทีหรือหัวหน้าว่าองค์กรมีเครื่องมือที่ทำสัญญาไว้แล้วหรือไม่

เรื่องนี้เกี่ยวกับคนไทยไหม

กติกาของสวีเดนใช้เฉพาะเจ้าหน้าที่สำนักงานรัฐบาลสวีเดน ไม่ได้กระทบผู้ใช้ทั่วไปที่ใดเลย ReadEval ไม่ได้ตรวจว่าหน่วยงานรัฐของไทยมีกติกาแบบเดียวกันหรือไม่ บทความนี้จึงไม่ยืนยันเรื่องนั้น

อีกจุดที่องค์กรในไทยที่ใช้ Copilot ควรรู้คือ หน้า Microsoft Learn ระบุว่าโมเดลของ Anthropic เปิดเป็นค่าเริ่มต้นสำหรับลูกค้าส่วนใหญ่บนคลาวด์เชิงพาณิชย์ ยกเว้น EU, EFTA และสหราชอาณาจักร หน้านั้นไม่ได้ระบุชื่อประเทศไทยตรง ๆ ถ้าองค์กรของคุณต้องการรู้ว่าพนักงานใช้โมเดลใดได้บ้าง ผู้ดูแลระบบดูได้ที่ Microsoft 365 admin center > Copilot > Settings > View all > AI providers operating as Microsoft subprocessors

สื่อรายงานไม่ตรงกันตรงไหน